គោលការណ៍ធំៗចំនួន ៣ សម្រាប់រកដំណោះស្រាយព្រំដែន

ដោយៈ សេង ស៊ីដារ៉ូ

នៅក្នុងការកំណត់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនរបស់រដ្ឋនីមួយៗ និងដើម្បី បញ្ជៀស ជំលោះព្រំដែនរវាងរដ្ឋ និងរដ្ឋ រដ្ឋភាគ ច្រើន បានអនុវត្តគោលការណ៍ ៣ គឺ ៖

• គោលការណ៍រក្សាសិទ្ធិ

មានន័យថា រដ្ឋមួយដែលបានបាត់បង់ទឹកដី ដែនកោះ នៅក្នុងអតិត កាលនៃប្រវត្តិសាស្រ្តមានសិទ្ធិទទួលស្គាល់ទឹកដី ដែនកោះ ដែលបាត់ បង់ ដែលរដ្ឋមួយបានកាន់កាប់ តែពុំមាន មាត្រា ណាមួយនៃនីតិអន្តរ ជាតិ និងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ មិនអនុញ្ញាត្តឱ្យរដ្ឋមួយសើរើទឹកដី និង ព្រំដែនបច្ចុប្បន្នបានទេ ព្រោះការសើរើទឹកដី និងខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនបច្ចុ ប្បន្ន មានន័យស្មើនឹងការប្រកាសសង្រ្គាម។

ឧទាហរណ៍ទី១៖

ក ក្នុងឆ្នាំ១៩៩១ ប្រទេស អ៊ីរ៉ាក់ ចូលកាន់កាប់ប្រទេសគុយវ៉ែត។

ខ ប្រទេសកម្ពុជានៅតែរក្សាសិទ្ធិទទួលស្គាល់ទឹកដីកម្ពុជាក្រោម ដែលបានបាត់បង់នៅពេលដែលសភាបារាំង(មិថុនា ១៩៤៥) អនុម័តច្បាប់ភ្ជាប់ដែនដីកូសាំងស៊ីន ឱ្យទៅប្រទេសវៀតណាម។ ទឹកដីកូសាំងស៊ីនជាអ្វី?

ទឹកដីកូសាំងស៊ីន មាន ៣ តំបន់ ៖

១ តំបន់ទី១ មានឈ្មោះថា អាណ្ណាម(ទឹកដីភាគខាងត្បូង)

២ តំបន់ទី២គឺតំបន់តុងកឹង(ទឹកដីភាគខាងកើតនៃទីក្រុងហាណូយចាស់)

៣ តំបន់ទី៣ ជាតំបន់កូសាំងស៊ីន មានទីក្រុងឈ្មោះ សាយហ្គន (១៨៦២ដល់១៩៥៤) ភាសាប្រើបារាំង និងវៀតណាម មានផ្ទៃដីសរុប ៦៥.៤៧៨ គម២ មានប្រជាជនសរុបចំនួន ១.២១៤.១៤១ នាក់។

• កំណត់សំគាល់

អំពីនិយមន័យនៃពាក្យ Genocide៖ ពាក្យប្រល័យពូជសាសន៍ បានត្រូវ យកមកប្រើមុនគេបង្អស់ដោយអ្នកច្បាប់សញ្ជាតិប៉ូឡូញកាត់ជ្វីសឈ្មោះ Raphael LemKin (1900-1959) ក្នុងឆ្នាំ១៩៤៤ ពាក្យ Genocide ចេញមក ពីពាក្យ Genos (ដើមកំណើតកំណើត ពូជសាសន៍ ព៌ណសម្បុរ គួបផ្សំ និងពាក្យ Cidium (Cutting Killing កាត់ ផ្តាច់ សំលាប់) ដូច្នេះ ពាក្យ ប្រល័យពូជសាសន៍ មានន័យថា ជាការសំលាប់ផ្តាច់ពូជទៅលើជនេ ជាតិ ជាតិសាសន៍ ពូជអម្បូរណាមួយ។

+ ឈ្មោះគ្រាប់បែកទំលាក់នូវប្រទេសជប៉ុន ១៩៤៥ ក្នុងសង្គ្រាមលោក លើកទី២

A-Atimoc Bombe ,B-Biological Bombe,C-Chimical Bombe

ឧទាហរណ៍ទី២៖ ប្រទេសឥណ្ឌានៅតែប្រកាន់យកគោលការណ៍រក្សាសិទ្ធិ នៅលើទឹកដីក ស្មៀរ ដែលបាត់បង់ពីសម័យឆ្នាំ១៩៤៧។

ចាប់តាំងពីប្រទេសឥណ្ឌាបានទទួលឯករាជ្យ សង្រ្គាមរវាងឥណ្ឌា និង ប៉ាគីស្ថាន កើតមានចំនួន ៥ លើក ៖

• ឆ្នាំ១៩៤៧

• ឆ្នាំ១៩៦៥

• ឆ្នាំ១៩៧១

• ឆ្នាំ១៩៩៩

• ឆ្នាំ២០១២

ក្នុងសង្រ្គាមនេះ ក្នុង ១ ឆ្នាំមានមនុស្សបាត់បង់ជីវិត ១៤០ ពាន់នាក់។

ឧទាហរណ៍៖ ប្រទេសជប៉ុន នៅតែរក្សាសិទ្ធិនៅកោះ kouriles ដែលត្រូវ បានអតិតសហភាពសូវៀតកាន់កាប់តាំងពីក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២ ដែលជប៉ុនចុះចាញ់។

• គោលការណ៍ព្រំដែនអាណានិគម (Uti Possidetis)

គោលការណ៍(Uti Possidetis) នេះមានន័យថា រដ្ឋដែលពីមុនស្ថិតនៅ ក្រោមអាណានិគមនិយម ត្រូវតែទទួលស្គាល់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ដែល បន្សល់ទុកដោយអាណានិគមនិយម(Uti Possidetis Juri ឆ្នាំ១៨១០) ដើម្បីជៀសវាងការសើរើទឹកដី និងខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន។

នៅក្នុងនីតិអន្តរជាតិរាល់សន្ធិសញ្ញា កិច្ចព្រមព្រៀងរដ្ឋ និងរដ្ឋអាចសើរើ កែប្រែបំពេញបន្ថែម ឬធ្វើវិសោធនកម្មបាន ប៉ុន្តែសន្ធិសញ្ញាដែលចែង និងកំណត់ពីខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនមិនអនុញ្ញាតឱ្យសើរើ ឬធ្វើវិសោធនកម្ម បានឡើយ។ គោលការណ៍នេះគេឱ្យឈ្មោះថា Rebus sic Stantibus។

គោលការណ៍ Uti Possidetis បណ្តារដ្ឋភាគច្រើនពិសេសទ្វីបអាហ្រ្វិក ក្រោយពេលទទួលបានឯករាជ្យពីមហាអំណាចទ្វីបអឺរ៉ុប មិនបានអនុវត្ត ១០០% ទេ ទើបបណ្តារដ្ឋទាំងនោះមានការវិវាទព្រំដែនជាញឹកញាប់។

ចំពោះប្រទេសកម្ពុជាវិញ គោលការណ៍នេះ បានត្រូវលោក សារិន ឆាក មិនទទួលយកមកអនុវត្តទេ ក្នុងបញ្ហាពាក់ព័ន្ធជាមួយប្រទេសឡាវ និង វៀតណាម។ នៅក្នុងនិក្ខេបបទរបស់លោកឆ្នាំ១៩៦៤ លោកបានទាញ យកហេតុផលមកបង្ហាញថា ៖

១ ព្រំដែនកម្ពុជា ជាមួយប្រទេសឡាវ និងវៀតណាម ត្រូវបានកំណត់ជា ឯកតោភាគីដោយអាជ្ញាធរបារាំង។

២ នៅក្នុងការកំណត់ព្រំដែននេះ អាជ្ញាធរបារាំងមិនយោងទៅលើកត្តា និងគតិប្រវត្តិសាស្រ្ត និងយុត្តិធម៌ទេ គឺយកផលប្រយោជន៍របស់ប្រទេស បារាំងតែម្តង។

• គោលការណ៍ព្រំដែនមិនអាចកែប្រែបាន Intengibility of Frontiers

គោលការណ៍ព្រំដែនមិនអាចកែប្រែបាន Intengibility of Frontiers ផ្សារភ្ជាប់និងគោលការណ៍ Uti Possidetis និងគោលការណ៍ Rebus sic Stantibus ។

https://kronglungvek.com.kh