គោលការណ៍ដំណោះស្រាយព្រំដែនរវាងរដ្ឋ និងរដ្ឋ

ដោយៈ សេង ស៊ីដារ៉ូ

នៅក្នុងការកំណត់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនរបស់រដ្ឋនីមួយៗ គឺដើម្បីបញ្ជៀសជំលោះព្រំដែនរវាងរដ្ឋ និងរដ្ឋ រដ្ឋភាគ​ច្រើន

 បានអនុវត្តគោលការណ៍ ៣ គឺ៖

១ គោលការណ៍រក្សាសិទ្ធិ

 គោលការណ៍រក្សាសិទ្ធិ មានន័យថា រដ្ឋមួយដែលបានបាត់បង់ទឹកដី ដែនកោះ នៅក្នុងអតិតកាល​នៃ​ប្រវត្តិ​សាស្រ្ត មានសិទ្ធិទទួលស្គាល់ទឹកដី ដែនកោះ ដែលបាត់បង់ ប៉ុន្តែរដ្ឋមួយបានកាន់កាប់ តែពុំមានមាត្រាណា​មួយនៃនីតិអន្តរជាតិ និងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ មិនអនុញ្ញាត្តឱ្យរដ្ឋមួយសើរើទឹកដី និងព្រំដែន បច្ចុប្បន្ន ព្រោះការសើរើទឹកដី និងខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនបច្ចុប្បន្ន មានន័យស្មើនឹងការ ប្រកាសសង្រ្គាម។

ឧទាហរណ៍ទី១ ៖

o   ឆ្នាំ១៩៩១ ប្រទេស អ៊ីរ៉ាក់ ចូលកាន់កាប់ប្រទេសគុយវ៉ែត

o   ប្រទេសកម្ពុជានៅតែរក្សាសិទ្ធិទទួលស្គាល់ទឹកដីកម្ពុជាក្រោមដែលបានបាត់បង់នៅពេលដែលសភាបារាំង(មិថុនា ១៩៤៥ ) អនុម័តច្បាប់ភ្ជាប់ដែនដីកូសាំងស៊ីន ឱ្យទៅប្រទេស វៀតណាម។ សូមបញ្ជាក់ថា ទឹកដីកូសាំងស៊ីនជាអ្វី ?

ទឹកដីកូសាំងស៊ីន មាន ៣ តំបន់ ៖

§  តំបន់ទី១ មានឈ្មោះថា អាណ្ណាម(ទឹកដីភាគខាងត្បូង)

§  តំបន់ទី២ គឺតំបន់តុងកឹង(ទឹកដីភាគខាងកើតនៃទីក្រុងហាណូយចាស់)

§  តំបន់ទី៣ ជាតំបន់កូសាំងស៊ីន មានទីក្រុងឈ្មោះ សាយហ្គន(១៨៦២​ដល់​១៩៥៤) ភាសាប្រើបារាំង និងវៀតណាម មានផ្ទៃដីសរុប ៦៥.៤៧៨ គម^២  មាន​ប្រជាជនសរុបចំនួន ១.២១៤.១៤១ នាក់។

·         កំណត់សំគាល់

អំពីនិយមន័យនៃពាក្យ Genocide៖ ពាក្យប្រល័យពូជសាសន៍ បានត្រូវយកមក​ប្រើមុន​គេ​បង្អស់

ដោយអ្នកច្បាប់សញ្ជាតិប៉ូឡូញកាត់ជ្វីស ឈ្មោះ Raphael LemKin (1900-1959) ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៤៤

 ពាក្យ Genocide ចេញមកពីពាក្យ Genos ( ដើមកំណើត កំណើតពូជសាសន៍ ព៌ណ​សម្បុរ គួបផ្សំ

និងពាក្យ Cidium (Cutting Killing កាត់​ ផ្តាច់ សំលាប់) ដូច្នេះ ពាក្យ ប្រល័យ​​ពូជសាសន៍

 មានន័យថា ជាការសំលាប់ផ្តាច់ពូជទៅលើជនេជាតិ ជាតិសាសន៍ ពូជអម្បូរ​ណាមួយ។

Ø  ឈ្មោះគ្រាប់បែកទំលាក់នូវប្រទេសជប៉ុន ១៩៤៥ ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២

A-Atimoc Bombe ,B-Biological Bombe,C-Chimical Bombe

ឧទាហរណ៍ទី២៖ ប្រទេសឥណ្ឌានៅតែប្រកាន់យកគោលការណ៍រក្សាសិទ្ធិនៅលើទឹកដីកាស្មៀរ ដែល​បាត់បង់ពីសម័យឆ្នាំ១៩៤៧។

ចាប់តាំងពីប្រទេសឥណ្ឌាបានទទួលឯករាជ្យ សង្រ្គាមរវាងឥណ្ឌា និងប៉ាគីស្ថាន កើតមាន​ចំនួន ៥ លើក ៖

·         ឆ្នាំ១៩៤៧

·         ឆ្នាំ១៩៦៥

·         ឆ្នាំ១៩៧១

·         ឆ្នាំ១៩៩៩

·         ឆ្នាំ២០១២

ក្នុងសង្រ្គាមនេះ ក្នុង១ ឆ្នាំមានមនុស្សបាត់បង់ជីវិត ១៤០ ពាន់នាក់​។

ឧទាហរណ៍ ៖ ប្រទេសជប៉ុន នៅតែរក្សាសិទ្ធិនៅកោះ kouriles ដែលត្រូវបាន​អតិត​សហភាព​​សូវៀត​

   កាន់កាប់តាំងពីក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២ ដែលជប៉ុនចុះចាញ់។

 ·         គោលការណ៍ព្រំដែនអាណានិគម (Uti Possidetis)

គោលការណ៍(Uti Possidetis) នេះមានន័យថា រដ្ឋដែលពីមុនស្ថិតនៅក្រោម​អា​ណា

​និគមនិយម ត្រូវតែទទួលស្គាល់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ដែលបន្សល់ទុកដោយអាណា​និគម

​និយម (Uti Possidetis Juri ឆ្នាំ១៨១០) ដើម្បីជៀសវាងការសើរើទឹកដី និងខ្សែបន្ទាត់

​ព្រំដែន។ នៅក្នុងនីតិអន្តរជាតិរាល់សន្ធិសញ្ញា កិច្ចព្រមព្រៀងរដ្ឋ និងរដ្ឋអាចសើរើ កែប្រែ​

បំពេញ​បន្ថែម ឬធ្វើវិសោធនកម្មបាន ប៉ុន្តែសន្ធិសញ្ញាដែលចែង និងកំណត់ពីខ្សែ​បន្ទាត់​

ព្រំដែន​មិនអនុញ្ញាតឱ្យសើរើ ឬធ្វើវិសោធនកម្មបានឡើយ។ គោលការណ៍នេះគេឱ្យ

ឈ្មោះថា Rebus sic Stantibus ។

          គោលការណ៍ Uti Possidetis បណ្តារដ្ឋភាគច្រើនពិសេសទ្វីបអាហ្រ្វិក ក្រោយពេល

​ទទួលបានឯករាជ្យពីមហាអំណាចទ្វីបអឺរ៉ុប មិនបានអនុវត្ត ១០០ % ទេ ទើបបណ្តា​រដ្ឋទាំង​នោះ

​មានការវិវាទព្រំដែនជាញឹកញាប់ ។

          ចំពោះប្រទេសកម្ពុជាវិញ គោលការណ៍នេះ បានត្រូវលោក សារិន ឆាក មិនទទួល​យក

​មកអនុវត្តទេ ក្នុងបញ្ហាពាក់ព័ន្ធជាមួយប្រទេសឡាវ និងវៀតណាម។ នៅក្នុងនិក្ខេបបទ​របស់

​លោកឆ្នាំ១៩៦៤ លោកបានទាញយកហេតុផលមកបង្ហាញថា ៖

§  ព្រំដែនកម្ពុជា ជាមួយប្រទេសឡាវ និងវៀតណាម ត្រូវបានកំណត់ជា​ឯកតោ​ភាគី​ដោយអាជ្ញាធរបារាំង

§  នៅក្នុងការកំណត់ព្រំដែននេះ អាជ្ញាធរបារាំងមិនយោងទៅលើកត្តា និងគតិប្រវត្តិ​សាស្រ្ត និងយុត្តិធម៌ទេ គឺយកផលប្រយោជន៍របស់ប្រទេសបារាំងតែម្តង។

 

·         គោលការណ៍ព្រំដែនមិនអាចកែប្រែបាន  Intengibility of Frontiers

គោលការណ៍ព្រំដែនមិនអាចកែប្រែបាន Intengibility of Frontiers ផ្សារភ្ជាប់និង​

គោលការណ៍ Uti Possidetis និងគោលការណ៍ Rebus sic Stantibus 

 v  ប្រភពដែលបណ្តាលឱ្យកើតមានសង្រ្គាមលោក ៖

១.នៅសតវត្សទី១៨ និង១៩ ក្នុងផែនទីពិភពលោកគ្មានទេឈ្មោះ អាល្លឺម៉ង់ មានតែអាណា​ចក្រ​មួយឈ្មោះ PRUSSIA ។

២.អាណាចក្រ PRUSSIA មានប្រជាជាតិ និងទឹកដីចំនួន ៥២ ប៉ុន្តែពុំមានការឯកភាពទឹកដី និង

ប្រជាជនទេ។ អាណាចក្រ PRUSSIA ត្រួតត្រាដោយមហាអំណាចបារាំង និងអង់គ្លេស។

៣.នៅដើមសតវត្សទី១៩ អ្នកជាតិនិយមអាណាចក្រ PRUSSIA ម្នាក់ឈ្មោះថា BICMACK បាន

បង្កើតទ្រឹស្តីមួយឈ្មោះថា ទ្រឹស្តីមហាអាល្លឺម៉ង់ PANGERMANISM ។

ទ្រឹស្តីនេះ មានចំណុចសំខាន់ៗ ដូចតទៅ ៖

     ក.អនាគត ទ្វីបអឺរ៉ុបទាំងមូលនឹងស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ប្រជាជាតិអាល្លឺម៉ង់

     ខ.ដើម្បីឱ្យអាណាចក្រ PRUS ខ្លាំង ត្រូវបង្កើតជារដ្ឋមួយដោយបង្រួបបង្រួមទឹកដី និងប្រជា​ជន​ទាំង ៥២

     គ.ដើម្បីធ្វើឱ្យសំរេចបាននូវ ទ្រឹស្តីមហាអាល្លឺម៉ង់ គឺអាល្លឺម៉ង់ត្រូវក្លាយជាមហាអំណាចទឹក 

    SEA POWER

     ឃ.ដើម្បីក្លាយជា SEA POWER បាន អាល្លឺម៉ង់ត្រូវតែធ្វើទំនើបកម្មខាងវិស័យយោធា។

ដោយទ្រឹស្តីមហាអាល្លឺម៉ង់នេះ ទើបបង្កើតពីឆ្នាំ១៩១៤ ដល់១៩១៨ នាំឱ្យអាល្លឺម៉ង់​ជា

អ្នកបង្កើតសង្រ្គាមលោកលើកទី ១ ។

៤.នៅពេលចប់សង្រ្គាម អាល្លឺម៉ង់ជាភាគីចាញ់សង្រ្គាម ត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មដូចតទៅ ៖

     ក.អាល្លឺម៉ង់ត្រូវតែសងរាល់ការខូចខាតដល់បណ្តាប្រទេសទាំងឡាយដែលខ្លួនបង្កសង្រ្គាម

     ខ.ទឹកដីដែលអាល្លឺម៉ង់ ដណ្តើមកាន់កាប់ មុននិងក្រោយសង្រ្គាម ត្រូវប្រគល់ឱ្យទៅម្ចាស់​

​    ដើមគេវិញ

     គ.អាល្លឺម៉ង់ គ្មានសិទ្ធិផលិតសព្វាវុធធុនធ្ងន់បានទេ និងត្រូវកម្រិតបរិមាណកងទ័ព។

ប្រទេសអាហ្យង់ទីន នៅតែរក្សាសិទ្ធិនៅកោះ Falkand ដែលកាន់កាប់ដោយ​ប្រទេសអង់គ្លេស។