ខ្មែរបុរាណ បានយល់ឃើញថា ការកកើតទឹកដីតាមរយៈ «រឿងព្រះថោងនាងនាគ» ឬ «នគរគោកធ្លក»
ដោយ៖ សេង ស៊ីដារ៉ូ
ខ្មែរមានជំនឿថា នាគជាសត្វមានអានុភាព និងឫទ្ធានុភាពយ៉ាងខ្លាំង ហើយរូបនាគនេះ គេទុកជាភស្តុតាងតាមចម្លាក់នានាតាំងពីដើមសតវត្សរ៍ទី៧។
ជំនឿនិងការលម្អរូបនាគទាំងនេះ ត្រូវបានគេជឿថា ជាការបញ្ចូលគ្នារវាងទេវកថាឥណ្ឌា ជាមួយនឹងជំនឿក្នុងសង្គមខ្មែរ។
រូបនាគបានលេចឡើងដំបូងគេបង្អស់នៅលើផ្តែនៃប្រាង្គកណ្តាល(S1) របស់ប្រាសាទយាយពន្ធ(សតវត្សរ៍ទី៧) ហើយក្រោយមកលេចរូបនាគក្នុងចម្លាក់ផ្តែក្នុងរចនាបថព្រៃក្មេង(សតវត្សរ៍ទី៨) ដោយមានឈ្មោះថា នាគអនន្តដែលមានព្រះនរាយណ៍ផ្ទុំចាំបង្កើតពិភពលោកថ្មីៗ។
តាំងពីពេលនោះមករូបចម្លាក់នាគមានបង្ហាញកាន់តែញឹកញាប់នៅក្នុងរចនាបថក្រោយៗ។ ការឆ្លាក់រូបនាគត្រូវបានគេយកទៅរចនាជាស្ពាន និងលម្អលើគ្រឿងសំណង់ផ្សេងៗ ដូចជា ផ្តែ និងហោជាងប្រាសាទ និងដំបូលព្រះវិហារជាដើម។
ជាភាសាសំស្ក្រឹត «នាគ» មានន័យត្រង់ថា «ពស់» តែបើជាន័យធៀបគឺមានន័យថា «ប្រសើរ ចម្បង បរិសុទ្ធ »។
ខ្មែរបានផ្តល់អត្ថន័យនៃការកកើតទឹកដីយ៉ាងជ្រាលជ្រៅតាមរយៈ «រឿងព្រះថោងនាងនាគ» ឬ «នគរគោកធ្លក» ក្នុងរឿងនេះ នាគជាសត្វពិសិដ្ឋនិងជាបុព្វបុរសរបស់ខ្មែរ។
ស្តេចភុជង្គនាគនៃនគរគោកធ្លកបានផឹកទឹកសមុទ្រកើតជាដី ដើម្បីជាអំណោយជូនចំពោះនាងនាគ និងព្រះថោងហើយកើតជាប្រទេស កម្ពុជាតរៀងមក។
មានរឿងមួយទៀតដែលបានកត់ត្រាដោយ ជីវ តាក្វាន់ អ្នកការទូតចិន កាលពីសម័យអង្គរនៅសតវត្សរ៍ទី១៣ បានសរសេរអំពីរឿងមួយដែលថាជារៀងរាល់យប់ព្រះមហាក្សត្រត្រូវយាងឡើងទៅលើប្រាសាទភិមានអាកាសនៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ដើម្បីផ្ទុំជាមួយនាងនាគ ហើយបើយប់ណាដែលព្រះអង្គមិនបានយាងឡើងទៅលើ នោះទេ គេមានជំនឿហេតុភេទអាក្រក់នឹងកើងឡើងនៅក្នុងស្រុក។
នាគ «ពាសុ» គឺត្រូវបានស្គាល់តាមរយៈ «រឿងកូរសមុទ្រទឹកដោះ» របស់ព្រាហ្មញ្ញសាសនា ដើម្បីស្វែងរកទឹកអម្រឹតដែលអាចជួយឲ្យគ្រប់គ្រងលើ ភពទាំងឡាយនៃចក្រវាឡ ព្រមទាំងឲ្យជីវិតអមតៈផង។រីឯនៅក្នុងសង្គមខ្មែររឿងនេះក៏មានភាពល្បីរន្ទឺផងដែរ។
ដូចមានបង្ហាញតាមរយៈផ្ទាំងចម្លាក់នៅប្រាសាទអង្គរវត្តក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ (សតវត្សរ៍ទី១២) បានឆ្លាក់ទេវកថានៅលើជញ្ជាំងដែលមានប្រវែងប្រមាណជាង៥០ម៉ែត្រ ដែលនិទានអំពីរឿងកូរសមុទ្រទឹកដោះ ជានិមិត្តរូបនៃការបង្កើតលោក។ ក្រៅពីនោះមាននៅប្រាសាទបាយ័ន និងប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ ជាពិសេស គឺចម្លាក់នៅស្ពានចូលរាជធានីអង្គរធំ។
រូបនាគជាបង្កាន់ដៃស្ពានឬផ្លូវ ចូលប្រាសាទតំណាងឲ្យទឹកឬឥន្ធធនូ ដែលជាស្ពានចម្លងមនុស្សពីឋានមួយទៀតពោលគឺចម្លងទៅឋានទេវតា។
ចាប់ពីរចនាបថព្រះគោដែលមាននាគលេចឡើងជាលើកដំបូងក្នុងស្ថាបត្យកម្ម(ប្រាសាទបាគងហេតុមកដល់ពាក់កណ្តាលរចនាបថបាពួនតាមការប្រហាក់ប្រហែល(ប្រាសាទព្រះវិហារ)។
ការវិវត្តន៍របស់នាគបង្កាន់ដៃត្រូវបានកត់សម្គាល់តាមរយៈការធ្វើក្បាលនាគបើកពពារ គឺចាប់ពីប្រាសាទ មឿតាំ(ប្រទេសថៃ) ដែលបង្កាន់ដៃពិតប្រាកដបានលេចឡើងដោយខ្លួននាគ និងក្បាលមានបើកពពារដូចនាគនៅប្រាសាទប្រះវិហារ។ រចនាបថបាយ័នមានគំរូច្រើនខុសៗគ្នា ដែលមានតួនាទីប្រើប្រាស់ជាបង្កាន់ដៃ៕
Post a Comment