អាស៊ីក្លាយជារឿងធំ នៅសម័យបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីអាមេរិក ឆ្នាំ២០០០
ដោយ៖ សេង ស៊ីដារ៉ូ
នៅឆ្នាំ២០០០នាឱកាសយុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីអាមេរិក ស្រាប់តែមានបញ្ហានៅទ្វីបអាស៊ីត្រូវគេលើកយកមកជជែកវែកញែកយ៉ាងផុសផុល។ ហ៊្សក ប៊ូស ដែលជាបេក្ខជននៃបក្សសាធារណរដ្ឋបានទិតៀនយ៉ាងចាស់ដៃ នយោបាយការបរទេសរបស់ប្រធានាធិបតីអស់អាណត្តិ ប៊ីលគ្លីនតុន។
លោក ប៊ូស ចាត់ទុកចិនថា ជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្ររបស់អាមេរិក ពីព្រោះតាមពិតទៅ ចិនកំពុងតែក្លាយជាគូប្រជែងយុទ្ធសាស្ត្រ និងជាសត្រូវទីមួយរបស់អាមេរិក ហើយក៏មានរឿងអាស្រូវចំនួនពីរ ទាក់ទិនទៅ
នឹងប្រទេសចិន បានកើតឡើង។
រឿងអាស្រូវទី១ គឺចំនួនថវិកាច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ដែលក្រុមអ្នកជំនួញអាមេរិកមានដើមកំណើតចិន បានផ្តល់ ទៅឲ្យគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ។ ក្រុមអ្នកជំនួញទាំងនេះ បានដាក់ទុករកស៊ីនៅប្រទេសចិន និងមានទំនាក់ ទំនងស្និទ្ធស្នាលជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំចិន ធ្លាប់បានគាំទ្រនឹងបានជួយ ប៊ីលគ្លីនតុន ឲ្យជាប់ឆ្នោតជាប្រធានា ធិបតីអាណត្តិទីពីរ នៅឆ្នាំ១៩៩៦។ រឿងអាស្រូវនេះដែលគេដាក់នាមឲ្យថា “អាស៊ីយ៉ាហ្គេត” ត្រូវគណបក្សសា ធារណរដ្ឋ យកមកប្រើប្រាស់ដើម្បីសំអុយ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យនៅឆ្នាំ២០០០។ សម្រាប់បេក្ខជន ប៊ូស រឿងអាស្រូវអាស៊ីយ៉ាហ្គេតនេះ ត្រូវជំរុញអនាគតថ្នាក់ដឹកនាំអាមេរិកឲ្យបង្កើតការប្រុងប្រយ័ត្ននៅចំពោះមុខប្រ ទេសចិន។
រឿងអាស្រូវទី២ ដែលទាក់ទិនទៅនឹងប្រទេសចិន គឺរឿងអាស្រូវ វែន ហូលី ជាអ្នកប្រាជ្ញអាមេរិក មានដើមកំ ណើតជាចិន តៃវ៉ាន់។ អ្នកប្រាជ្ញរូបនេះ បានទៅចូលរួមក្នុងសន្និសិទ្ធមួយនៅប្រទេសចិន ស្តីពីរូបសាស្ត្រនុយក្លែអ៊ែរ ដោយយកទៅជាមួយនូវកូនថាសកុំព្យូទ័រមួយដែលផ្ទុកគំនូរកាំជ្រួចមីស៊ីលមានក្បាលនុយក្លែអ៊ែរ។ អា ជ្ញាធរអាមេរិកសង្ស័យថា វែនហូលី ប្រហែលជាបានថតចម្លងកូនថាសកុំព្យូទ័រទាំងនេះ ទៅឲ្យថ្នាក់ដឹកនាំចិន។
គណៈកម្មការស៊ើបអង្កេតមួយរបស់ព្រឹទ្ធសភាអាមេរិក រកមិនឃើញទោសកំហុសរបស់ វែន ហូលី ក្តីក៏រឿងអា ស្រូវនេះ បានបំពុលខ្លាំងបរិយាកាសនៃការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីអាមេរិក នៅឆ្នាំ២០០០ដែរ។ សាធារណៈមតិអាមេរិកផ្តើមមានអារម្មណ៍មិនល្អ និងមានជំនឿថា ប្រទេសចិនកុម្មុយ នីស្តកំពុងក្លាយជាសត្រូវមួយប្រកប ទៅដោយគ្រោះថ្នាក់។
នៅឆ្នាំ២០០០ បេក្ខជន ហ៊្សក ប៊ូស ក៏បានថ្លែងថា អាមេរិកត្រូវតែពង្រឹងឲ្យម៉ាំឡើងវិញទំនាក់ទំនងរបស់ខ្លួន ជាមួយបណ្តាប្រទេសមិត្រអាស៊ី។ គណបក្សសាធារណរដ្ឋរបស់ ហ៊្សក ប៊ូស សាស្ត្រាចារ្យមហាវិទ្យាល័យនិង អ្នកសារព័ត៌មានខ្លះនាំគ្នាចោទប្រធានាធិបតីអស់អាណត្តិ ប៊ីល គ្លីនតុន ថាបានធ្វើឲ្យខូចទំនាក់ទំនងអាមេរិក និងបណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្លេយ៍ ដោយចេះតែបន្ទោសប្រទេសទាំងនេះថា មិនគោរពសិទ្ធិមនុស្ស។
នៅចុងទសវត្សទី៩០ សិង្ហបូរីរបស់ លី ក្វាន់យូ និងម៉ាឡេស៊ី របស់មហាធៀរ អាក់អន់ចិត្តមិនតិចឡើយ ពីព្រោះ ប៊ីល គ្លីនតុន ទិតៀនរបៀបគ្រប់គ្រងរបស់ប្រទេសទាំងនេះថា របៀបគ្រប់គ្រងដែលឲ្យតម្លៃទៅលើសណ្តាប់ធ្លាប់ និងវិន័យជាងសេរីភាព និងសិទ្ធិមនុស្ស។
នាឱកាសការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតី អាមេរិកនៅឆ្នាំ២០០០ ទ្វីបអាស៊ីក៏ដូចពិភពលោកទាំងមូលដែរ ចាប់ អារម្មណ៍ខ្លាំងទៅលើពាក្យសម្តីរបស់បេក្ខជន ហ៊្សក ប៊ូស ថាអាមេរិកនឹងមិនត្រូវរារែកក្នុងការអនុវត្តន៍នយោ បា យ ឯកតោភាគីនិយមឡើយ។ នៅក្នុងន័យនេះ ខែនដូ លីសារ៉ាយ (Candoleeza Rice) ដែលក្រោយមក ក្លាយជាទីប្រឹក្សាផ្នែកសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង រួចហើយជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសរបស់ ហ៊្សក ប៊ូស បានថ្លែងតាំងពីឆ្នាំ២០០០ ហើយស្រេចថា អាមេរិកមិនត្រូវបណ្តោយឲ្យអង្គការសហប្រជាជាតិដឹកមុខ ឬបញ្ជាឲ្យធ្វើនេះធ្វើនោះ ដែលមិនសមស្របទៅនឹងប្រយោ ជន៍របស់ប្រជាជាតិខ្លួនឡើយ។
ធ្វើការដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ ភូមិសាស្ត្រនយោបាយប្រទេសចិន (ហ្សង់ ហ្វ្រង់ស័រ តាន់) គ្រឹះស្ថានបោះពុ ម្ភផ្សាយ រៃយំ។
Post a Comment